Voor haar grensverleggende onderzoek naar de oorsprong en werking van emoties ontvangt Mariska Kret, hoogleraar vergelijkende psychologie en affectieve neurowetenschappen, de Dr. Hendrik Muller Prijs 2025. Haar werk laat zien dat er meer overeenkomsten zijn tussen mensen en andere dieren dan vaak wordt gedacht.
Betekent een glimlach bij een aap hetzelfde als bij een mens? Hoe herken je eigenlijk of iemand jaloers is? En waarom zijn emoties aanstekelijk? Samen met haar team bestudeert Kret deze en andere vragen bij mensen en andere dieren, met name mensapen. Daarbij maakt ze gebruik van touchscreens, eyetracking en andere niet-invasieve metingen en werkt ze samen met verschillende dierentuinen. Met deze innovatieve technieken lukt het Kret om emoties te onderzoeken zoals ze in het echte leven plaatsvinden, bijvoorbeeld tijdens blind dates.
Krets werk valt op door de uitzonderlijk interdisciplinaire aanpak, zo oordeelt de jury: in haar onderzoek komen onder andere psychologie, gedragsbiologie, primatologie en neurowetenschappen samen. Die brede blik levert nieuwe inzichten op in hoe emoties werken en wat ze betekenen in sociale relaties. Kret observeerde bijvoorbeeld de oogbewegingen van bonobo’s in de Apenheul. Daarbij ontdekte ze dat bonobo’s de emoties van hun soortgenoten snel opmerken en lang blijven volgen. Ook toonde ze aan dat mensen vooral letten op de emoties van bekenden, terwijl bonobo’s juist meer aandacht hebben voor de emoties van onbekende soortgenoten.
Volgens Kret staren wij mensen ons te vaak blind op menselijke eigenschappen, terwijl we van andere dieren nog heel wat kunnen leren. Daarom brengt ze haar onderzoek graag buiten de muren van de universiteit: naar festivals, dierentuinen, scholen en achterstandswijken. Door in gesprek te gaan met verschillende mensen hoopt ze samen tot nieuwe inzichten in gedrag te komen.
De jury van de Dr. Hendrik Muller Prijs 2025 zegt diep onder de indruk te zijn van het innovatieve werk van Kret, dat uitblinkt door de hoge wetenschappelijke waarde en haar toewijding aan kennisdeling: van open source platforms tot het opleiden van jonge onderzoekers en het bereiken van een niet-wetenschappelijk publiek. – via KNAW.nl
Symposium “Wetenschap met emotie: de realiteit van onderzoek en moederschap
Naast het geldbedrag heeft Mariska Kret ook de kans gekregen om een symposium te organiseren. Zij kiest ervoor, in lijn met haar maatschappelijke betrokkenheid, om de schijnwerpers te zetten op moederschap in de wetenschap. Het symposium vindt plaats op 4 december in Amsterdam. U kunt zich hier aanmelden.