Verloren Tijd

Nieuwe cao universiteiten bewijst: baby’s krijgen is geen individueel probleem

“Maar heb je die tijd écht nodig? Want jij doet dat toch tijdens het typen? En met meetings zet je de camera uit.”

Kolven.

Inderdaad, wat een ‘geluk’. Stofzuigen, tussendoor een wasje, doekje over de tafel, even de vaat inruimen: allemaal tijdens een online meeting. Waarom? Omdat tijd de ultieme aartsvijand is van jonge, ambitieuze moeders. En die tijd wordt in veel sectoren bar slecht bewaakt.

Nederlandse moeders krijgen zestien weken verlof. Een scherp contrast met partners, die slechts één week volledig gecompenseerd krijgen en daarna vijf weken tegen 70 procent salaris. Na de geboorte van een kind gaan veel vrouwen parttime werken. Volgens het CBS werkt 65 procent van de werkende vrouwen parttime, tegenover 18 procent van de mannen. Het gebrek aan kinderopvang, torenhoge kosten en toeslagenonzekerheid houden dit systeem in stand. De gevolgen zijn pijnlijk voorspelbaar: een hardnekkige loonkloof, gemiste promotiekansen, stress en schuldgevoelens.

Vooral in prestatiegerichte corporate- en topsportsectoren, maar ook in de wetenschap zie je dat jonge moeders worstelen. Fijn, dat verlof en het kolfrecht. Maar wie doet het werk dat in die maanden blijft liggen? “De kaboutertjes!”, hoor ik u denken. Hoe doet de advocaat dat, die na haar verlof nog steeds hetzelfde aantal declarabele uren moet wegtikken voor het partnerschap? Of de consultant bij wie omzet en fysieke zichtbaarheid bepalend zijn voor promotie? De arts in opleiding móét haar operatieve maanden aftikken; daar valt niet op af te dingen. Voor de zelfstandig ondernemer betekent verlof simpelweg verlies van omzet.

Maar in de wetenschap gloort er eindelijk hoop. Wetenschappers zoals ik worden grotendeels betaald uit prestigieuze onderzoeksbeurzen die zij met bloed, zweet en tranen binnenharken. Zo’n grant wordt toegekend om binnen een krappe, afgebakende periode van vier tot vijf jaar concrete resultaten te behalen. Een zwangerschap verandert meestal niets aan de deadlines van de subsidieverstrekker.

Afgelopen najaar organiseerde ik een paneldiscussie bij de KNAW. Daar hoorde ik de rauwe zorgen van jonge onderzoekers op tijdelijke contracten. Ze spraken over de angst voor verminderde output, over vooroordelen, uitputting en het constante gevoel op alle vlakken te falen. Niet gek dat recent onderzoek aantoont dat ongeveer één op de drie vrouwelijke onderzoekers de academie verlaat na de geboorte van haar eerste kind. Jonge vaders niet. Mijn eigen leidinggevende begreep destijds uiteindelijk dat tepels geen kraantjes zijn die je even opendraait en verlengde mijn projectduur. Maar het werd geen structureel beleid.

Tot nu. Met het nieuwe onderhandelaarsakkoord voor de universiteiten komt er eindelijk structurele support. Jonge moeders krijgen gegarandeerde compensatie voor verlof- en kolftijd, zodat dit niet langer ten koste gaat van hun kostbare onderzoek.

Ik hoop vurig dat andere sectoren dit voorbeeld snel volgen. Het wordt tijd dat we inzien dat kinderen grootbrengen geen individueel probleem is, maar iets wat we als samenleving sámen moeten faciliteren. Pas als we zorg gaan zien als een collectieve verantwoordelijkheid, wordt de werkvloer lichter en eerlijker voor iedereen.

Photo credit: Sarah Chai